საკონსტიტუციო სამართლის მიმოხილვა
type: channel
language: ka
publication name: საკონსტიტუციო სამართლის მიმოხილვა
issn: 1987-8540
items: ეკონომიკური და საკანონმდებლო ცვლილებები: მიწასთან დაკავშირებული პრაქტიკებისა და მორალის სიმრავლე დუშეთის სოფლებში
items: ადვოკატი – პროფესია ტოტალიტარული სისტემის ჩრდილში
items: საზოგადოებაზე ორიენტირებული პოლიციის რეფორმა პოსტსაბჭოთა საქართველოში: გამოწვევების ანალიზი საბჭოთა მემკვიდრეობითობის ჭრილში
items: საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი (Made in Soviet Union) და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სისტემა
items: საერთაშორისო დანაშაულები
items: სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რეპარაციის პრაქტიკა: რიტორიკასა და რეალობას შორის
items: უკრაინის წინააღმდეგ ჩადენილი აგრესიისთვის რუსეთის მიმართ სამართლებრივი დევნის განხორციელების შესაძლებლობები : კრიტიკული ანალიზი 1 
items: ქალის უფლებათა დაცვა შეიარაღებული კონფლიქტებისა და საომარი ვითარების დროს, საერთაშორისო ინსტრუმენტები და პრაქტიკა
items: საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ: იურისდიქციული ქაოსი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში
items: საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის მიმოხილვა სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების ჭრილში
items: კონსტიტუციის შესაბამისი განმარტების მნიშვნელობა საერთო სასამართლოებისა და საკონსტიტუციო ნორმათკონტროლისას
items: სამართლის უზენაესობა ,,ქამელეონი სასამართლოს“ იურისპრუდენციაში – საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება პარტიულ სიებში სავალდებულო გენდერული კვოტის შესახებ*
items: pp სასამართლო კონტროლის ბოროტად გამოყენება: სასამართლოები დემოკრატიის წინააღმდეგ
items: აღმჭურველი ნორმის არსი თავისუფლების ორი გაგების ჭრილში და მის კონსტიტუციურ კონტროლთან დაკავშირებული დოგმატური თავისებურებები
items: ახალი შესაძლებლობები საპარლამენტო კონტროლისთის: ნორმატიული აქტების აღსრულების კონტროლი (ნააკ), თემატური მოკვლევა, თემატური მომხსენებელი
items: სასამართლოს დამოუკიდებლობა, ანგარიშვალდებულება და უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატთა ხედვები
items: საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის ხარვეზები და გამოწვევები
items: COVID-19 და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია
items: კორონავირუსის პანდემიასთან საბრძოლველად სახელმწიფოებმა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-15 მუხლის საფუძველზე საგანგებო მდგომარეობა უნდა გამოაცხადონ
items: ილიბერალიზმი აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში
items: სარედაქციო საბჭოსგან
items: უნდობლობის კონსტრუქციული ვოტუმი – ნოვაცია ქართულ კონსტიტუციურ სამართალში
items: სამართლებრივი ვაკუუმისა და საკანონმდებლო ხარვეზის პრობლემა საქართველოს სამართლებრივ მართლწესრიგში
items: საქართველოს პარლამენტის ქუთაისში გადატანა – ნაბიჯი რეგიონალიზმისაკენ თუ უბრალოდ ადგილსამყოფლის ცვლილება
items: პროპორციულობის პრინციპი და თავისუფლება ესეი კონსტიტუციური სამართლის მეთოდზე
items: ვის ეკუთვნის ბავშვის სული? ესეი რელიგიური აღზრდის უფლებებსა და ბავშვისთვის არჩევანის თავისუფლების მინიჭებაზე
items: ანონიმურობა კიბერსივრცეში: სასამართლო და საკანონმდებლო რეგულირების საკითხები
items: თანხმობის საფუძველზე ჩხრეკის წარმოების პრობლემური საკითხები
items: ჰერბერტ ჰარტის მიერ რადბრუხის ფორმულის კრიტიკა
items: მოსაზრებანი კონსტიტუციის ჩანაწერის „მასვე აკისრებს მოვალეობის შესრულებას" შესახებ

ეკონომიკური და საკანონმდებლო ცვლილებები: მიწასთან დაკავშირებული პრაქტიკებისა და მორალის სიმრავლე დუშეთის სოფლებში
type: item
description: დუშეთის რაიონის სოფლები საძოვრების შემცირებისა და დაკარგვის საერთო პრობლემის წინაშე დგანან. სოფლების მცხოვრებლები ყიდიან პირუტყვს, რის შედეგადაც ადგილობრივი პირუტყვის რაოდენობა სამჯერ შემცირდა. მწყემსებისა და ძროხების ხილვა ახლად აშენებული ინფრასტუქტურის სიახლოვეს, წარმავალ ხედად იქცა იქ, სადაც ოდესღაც სოფლების კუთვნილი საძოვრები იყო. ჩემს საკვლევ საკითხს წარმოადგენს ეკონომიკური და სამართლებრივი ცვლილებების გავლენის შესწავლა ადგილობრივ ეკონომიკურ პრაქტიკებსა და მორალის სისტემებზე. განსაკუთრებით კი მაინტერესებს მიწასთან დაკავშირებული პრაქტიკები და მორალის სიმრავლე. ცვლილებების ფონზე გაჩნდა ახალი ცნებები და იდეები მიწის შესახებ; მიწა პრივატიზებული და გასაქონლებული გახდა; თუმცა, წინა მიდგომებს არსებობა არ შეუწყვეტია. მიუხედავად იმისა, რომ ძველი და ახალი ცნებები მიწის შესახებ შეიძლება ურთიერთგამომრიცხავი იყოს, ყოველდღიურ ცხოვრებაში ისინი შეიძლება თანაარსებობდნენ. წინამდებარე კვლევაში განვიხილავ მიწას სამართლებრივი პლურალიზმის პერსპექტივიდან ანთროპოლოგიური გაგებით. სამართლებრივი პლურალიზმი არის ანალიტიკური კონცეფცია იმ სიტუაციებისთვის, როდესაც ადამიანებს, თავიანთი ურთიერთქმედებისას, შეუძლიათ რამდენიმე სამართლებრივი სისტემით ხელმძღვანელობა. კვლევა, უმთავრესად, ეფუძნება ეთნოგრაფიულ მეთოდებს, დაკვირვებებსა და საუბრებს დუშეთის სოფლების მკვიდრ მოსახლეობასთან.
subject: Articles
  topic: section
subject: მიწა
  topic: keywords
subject: მორალის სიმრავლე (moralities)
  topic: keywords
subject: სამართლებრივი პლურალიზმი პრივატიზაცია
  topic: keywords
subject: საძოვარი
  topic: keywords
subject: დუშეთი
  topic: keywords
creator: მარიამ დარჩიაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024 საკონსტიტუციო სამართლის მიმოხილვა
date: 2024-11-12
publication date: 2024-11-12

ადვოკატი – პროფესია ტოტალიტარული სისტემის ჩრდილში
type: item
description: მოქალაქის უფლებებისა და ინტერესების დამცველი იურისტის – ადვოკატის – პროფესია, თანამედროვე სახელმწიფოს სამართლებრივი ველის ამ ერთ-ერთი უცვლელი პრესონაჟის ადგილი ჩვენი საზოგადოების სოციალურ და პოლიტიკურ ისტორიაში ნაკლებად არის შესწავლილი და გაანალიზებული. ისევე, როგორც არაა ფუნდამენტურად გაშუქებული სამართლებრივი გარემოს ტრანსფორმაცია უკანასკნელი ორი საუკუნის განმავლობაში; რუსეთის იმპერიის სასამართლო სისტემის სახე და პრაქტიკა კავკასიაში, სასამართლო სისტემის რეფორმისა და დემოკრატიული სამართლებრივი გარემოს ჩამოყალიბების პროცესი საქართველოს პირველ რესპუბლიკაში. ფაქტობრივად, საზოგადოებრივი და სამეცნიერო დისკუსიის მიღმაა ასევე დარჩენილი კითხვა – თუ რა ძირეული გავლენა მოახდინა სამართლის იდეის, თეორიასა და პრაქტიკაზე 70 წლიანმა საბჭოთა რუსულმა ოკუპაციამ და ტოტალიტარულმა რეჟიმმა? შესაბამისად, დღეს მოქალაქისა თუ იურიდიული სფეროს წარმომადგენელისათვის რთულია თანამედროვე გამოწვევების ანალიზისას თვალი გადაავლოს ისტორიულ წანამძღვარებს, დააკვირდეს სისტემის რეფორმისა და მოდერნიზაციის წარსულ გამოცდილებას, დააფიქსიროს, გააცნობიეროს და დაძლიოს ტოტალიტარიზმის მემკვიდრეობა დემოკრატიული სახელმწიფოებრიობის განმსაზღვრელ ამ ერთ-ერთ უპირველეს სფეროში. ამ სტატიაში მიმოვიხილავთ რუსული იმპერიული სასამართლო სისტემის ძირითად ელემენტებს და მასში ადვოკატთა ადგილს. ადვოკატთა თემის პოლიტიკური და პროფესიული მობილიზაციის გამოცდილებას, რამაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაფუძნების შემდეგ სასამართლოს ფუნდამენტური რეფორმის განხორციელებაში. ამ ყოველივემ თანამედროვე სასამართლო სისტემის დამკვიდრება და პრაქტიკაში ამუშავება გახადა შესაძლებელი, რაც საბჭოთა რუსეთმა სამხედრო აგრესიისა და ოკუპაციის შემდეგ ძირფესვიანად გაანადგურა და შეცვალა. თავისთავად ეს კატაკლიზმები ადვოკატთა თემის და უფლებრივ მდგომარეობასა და ფიზიკურ არსებობაზეც აისახა. სტატია ძირითადად ფოკუსირებულია საბჭოთა რუსული საოკუპაციო რეჟიმის მიერ არსებული დემოკრატიული სამართლებრივი სისტემის დემონტაჟის, მისი ტოტალიტარული მოდელით ჩანაცვლებასა და ამ სისტემაში ადვოკატთა პროფესიული ადაპტაციის უშედეგო მცდელობების აღწერასა და …
subject: Articles
  topic: section
creator: ირაკლი ხვადაგიანი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024 საკონსტიტუციო სამართლის მიმოხილვა
date: 2024-11-12
publication date: 2024-11-12

საზოგადოებაზე ორიენტირებული პოლიციის რეფორმა პოსტსაბჭოთა საქართველოში: გამოწვევების ანალიზი საბჭოთა მემკვიდრეობითობის ჭრილში
type: item
description: პოლიციის რეფორმა დამოუკიდებელი პოსტსაბჭოთა საქართველოს რეფორმების დღის წესრიგში მუდმივად იდგა, თუმცა მხოლოდ „ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ მოხვდა რეფორმა მთავარ პრიორიტეტთა სიაში. კორუფციასთან, ძალადობასთან და ორგანიზებულ დანაშაულთან ასოცირებული პოლიცია შევარდნაძის პრეზიდენტობის დროს ნდობის საგრძნობ ნაკლებობას განიცდიდა. ასევე არსებითი იყო საბჭოთა გავლენები პოლიციის კულტურაზე. რეფორმის მხარდამჭერები ყოველთვის უსვამდნენ ხაზს პოსტ-ტოტალიტარული პოლიციის დემოკრატიულ ინსტიტუტებად გარდაქმნის მნიშვნელობას და ამ პრობლემის აღმოსაფხვრელად სხვადასხვა გამოცდილებებს განიხილავდნენ. სტატია მიმოიხილავს საზოგადოების ინტერესებზე ორიენტირებული პოლიციის 2017 წლის რეფორმას, როგორც დემოკრატიული საპოლიციო სისტემიური სისტემის ერთ-ერთ შემადგენელს და აანალიზებს რეფორმის არსებით მახასიათებლებს. რეფორმების ეფექტიანი განხორციელების ხელშემშლელ ფაქტორებად მოიაზრებოდა პოლიტიკური აქტორები, ფინანსების ნაკლებობა, პროფესიონალი კადრების ნაკლებობა და ა.შ. ეს კვლევა ამტკიცებს, რომ საქართველოში დემოკრატიული საპოლიციო სისტემის რეფორმებზე გავლენა ასევე შეიძლებოდა მოეხდინა საბჭოთა სისტემის მემკვიდრეობითობას და ამ ფაქტორს სათანადო მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენი კვლევა არ აფასებს ამ მემკვიდრეობითობის რეალური ზემოქმედების მასშტაბს, მას შემოაქვს მემკვიდრეობითობის განზომილება და გვთავაზობს, რომ ეს ფაქტორი განიხილებოდეს, როგორც ერთ-ერთი ფაქტორი, რომელმაც, შესაძლოა, შეაფერხოს დემოკრატიული საპოლიციო სისტემისკენ სწრაფვა. გარდა ამისა, მიგვაჩნია, რომ პოლიციის რეფორმის მიმდინარე ინიციატივებს შეიძლება შეზღუდული ეფექტურობა ჰქონდეთ, თუ მემკვიდრეობითობითი არგუმენტი ყურადღების მიღმა დარჩება.
subject: Articles
  topic: section
subject: საზოგადოებაზე ორიენტირებული პოლიცია
  topic: keywords
subject: დემოკრატიული საპოლიციო სისტემიური სისტემა
  topic: keywords
subject: პოლიციის რეფორმა საქართველოში
  topic: keywords
subject: საბჭოთა მემკვიდრეობითობითობა
  topic: keywords
creator: გიორგი მელაძე
creator: მარიამ ლორთქიფანიძე
creator: მალხაზ ნაკაშიძე
creator: ლაშა შაინიძე
creator: გიორგი ჩიტიძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024 საკონსტიტუციო სამართლის მიმოხილვა
date: 2024-11-12
publication date: 2024-11-12

საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი (Made in Soviet Union) და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სისტემა
type: item
description: ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი საბჭოთა დროს მიღებული სამართლებრივი აქტია, რომელიც დამოუკიდებლობის აღდგენიდან 30 წლის შემდეგაც ძალაშია საქართველოში. მიღების დღიდან თითქმის 500 ცვლილება განხორციელდა მის ტექსტში, მაგრამ დღემდე მისი სრული შესაბამისობა ადამიანის უფლებებთან ვერ მოხერხდა. ამ სტატიის მიზანია წარმოაჩინოს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ბოლოდროინდელი პრაქტიკის ფონზე საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ძირითადი პრობლემური საკითხები. პარალელურად სტატიაში განხილული იქნება გაეროს ადამიანის უფლებათა კომიტეტის მოსაზრებები ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა საქმისწარმოების თაობაზე. სტატიის პირველ ნაწილში განხილულია 2022 წლის სექტემბერში გამოტანილი გადაწყვეტილება მაქარაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ. გაანალიზებულია ამ საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი ნაწილები, ასევე ის საკითხები, რომლებიც გარკვეული ბუნდოვანებით ხასიათდება და რომელზეც მნიშვნელოვანი იქნება სამომავლოდ სამართალწარმოების პრაქტიკის დაზუსტება. პარალელურად წარმოდგენილია გაეროს ადამიანის უფლებების კომიტეტის 2022 წლის სექტემბრის დასკვნითი მოსაზრებები საქართველოზე და შესაბამისი დეტალები, რომელიც მათ მიერ იქნა განხილული როგორც ადამიანის უფლებების საწინააღმდეგო. ნაშრომის მიზანია დაეხმაროს საკითხით დაინტერესებულ აიუდიტორიას და სტუდენტებს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ადამიანის უფლებებთან თავსებადობის პრობლემების შესახებ რეალური სურათის შექმნაში და მიაწოდოს ინფორმაცია სხვადასხვა საერთაშორისო ადამიანის უფლებების დაცვის მექანიზმების შესახებ, რათა სამომავლოდ უფრო რეალისტური გახდეს ადამიანის უფლებათა შესაბამისი ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მიღება
subject: Articles
  topic: section
creator: გიორგი ბურჯანაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 102
ending page: 116

საერთაშორისო დანაშაულები
type: item
description: მსოფლიოში მიმდინარე პროცესები, კერძოდ უკრაინასა და რუსეთს შორის არსებული კონფლიქტური სიტუაცია, კვლავ ზრდის რისკს, რომ ჩადენილ იქნება საერთაშორისო დანაშაულები, რომელსაც მოჰყვება ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების მნიშვნელოვანი დარღვევა. მიუხედავად ამისა, მოცემულ ნაშრომში არ ხდება აქცენტირება რუსეთ-უკრაინის კონფლიქტზე, რადგან უკრაინაში არსებული მდგომარეობა საჭიროებს მკაფიო მტკიცებულებით გამოკვლევას, რომლის პროცესიც ამჟამად მიმდინარეობს. შესაბამისად, არ არის მიზანშეწონილი უკრაინაში არსებული სიტუაციის სამართლებრივი შეფასება. მოცემულ ნაშრომში წარმოდგენილია საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს რომის სტატუტის მიხედვით კრიმინალიზებული დანაშაულების განხილვა. ერთი მხრივ, დანაშაულის შემადგენლობის, მეორე მხრივ კი - საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს და საერთაშორისო ტრიბუნალების პრაქტიკა. გარდა ამისა, ნაშრომში წარმოდგენილია საქართველოში, 2008 წელს აგვისტოს ომის დროს განხორციელებული სამხედრო აგრესიის საერთაშორისოსამართლებრივი განხილვა, კერძოდ თუ რამდენად ჰქონდა რუსეთს სამხედრო ძალის გამოყენების უფლება. ასევე, სტატიაში ნაჩვენებია აგვისტოს ომის დროს ჩადენილი საერთაშორისო დანაშაულები, რაც ძალიან მსგავსია რუსეთის მიერ უკრაინაში განხორციელებული ქმედებებისა. განხილულია ცალკეული დანაშაული, რომელიც ნათლად აჩვენებს , რომ დღევანდელი საერთაშორისო სისხლის სამართალი ვერ ფარავს დღევანდელ მსოფლიოში არსებულ გამოწვევებს.
subject: Articles
  topic: section
creator: გიზო ქემერტელიძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 84
ending page: 101

სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რეპარაციის პრაქტიკა: რიტორიკასა და რეალობას შორის
type: item
description: 20 წლის წინ, როდესაც სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ (ICC) დაიწყო ფუნქციონირება, საერთაშორისო დანაშაულების დაზარებულებს/მსხვერპლებს დაპირდნენ, რომ ICC არა მხოლოდ დასჯიდა დანაშაულების ჩამდენებს, არამედ უზრუნველყოფდა „მართლმსაჯულებას დაზარალებულთათვის“, inter alia, რეპარაციის გზით. 20 წლის შემდგომ მხოლოდ ოთხმა საქმემ - ლუბანგამ (Lubanga), კატანგამ (Katanga), ალ მაჰდიმ (Al Mahdi) და ნტაგანდამ (Ntaganda) - მიაღწია რეპარაციის ეტაპს. ICC-ის რეპარაციის რეჟიმი, რომელიც დამსახურებულად არის აღიარებული უპრეცენდენტო და ისტორიულ ნაბიჯად, შემუშავდა თანდაყოლილი შეზღუდვებით - გამორიცხა სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა და განავითარა მსჯავრდებაზე დაფუძნებული რეჟიმი. მიუხედავად ამისა, ICC-ის რეპარაციის სისტემის შესახებ რიტორიკამ და „დაზარალებულზე უფრო მეტად ორიენტირებული მართლმსაჯულების“ დაპირებამ მსხვერპლთა შორის გამოიწვია უსაფუძვლოდ მაღალი მოლოდინები. ICC-ის რეპარაციის განვითარებად პრაქტიკაზე დაყრდნობით, წინამდებარე სტატია მიზნად ისახავს, გააანალიზოს დაზარებულზე ორიენტირებული მართლმსაჯულების აღსრულების ძირითადი ასპექტები და ის პრაქტიკული გამოწვევები, რომლებსაც ICC აწყდება რეპარაციული მართლმსაჯულების დაპირების შესრულებისას. სტატიაში წარმოდგენილია მოსაზრება, რომ ICC-ის სტრუქტურულად შეზღუდული და დიდი სიფრთხილით შეთანხმებული რეპარაციის მანდატი, მისი შედეგები და სხვა ხელისშემშლელი ფაქტორები, რომლებიც გამოვლინდა ICC-ის პრაქტიკაში, ყოველთვის უნდა იყოს გათვალისწინებული დაზარალებულებისთვის მიყენებული ზიანის გამოსწორების პროცესში ICC-ის წარმატების შეფასებისას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ICC-ის რეპარაციული მართლმსაჯულების თანმხლები რიტორიკა ყოველთვის გამოიწვევს არარეალურ მოლოდინებს.
subject: Articles
  topic: section
creator: გიორგი ნაკაშიძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 36
ending page: 57

უკრაინის წინააღმდეგ ჩადენილი აგრესიისთვის რუსეთის მიმართ სამართლებრივი დევნის განხორციელების შესაძლებლობები : კრიტიკული ანალიზი 1 
type: item
description: რუსეთის ფედერაციის მიერ უკრაინაში არაპროვოცირებული შეჭრის კვალდაკვალ, არსებობს ფართო კონსესუსი, სულ მცირე გლობალური ჩრდილოეთის ქვეყნებში (Global North) , იმასთან დაკავშირებით, რომ რუსეთის სახელმწიფოს ლიდერები, პასუხისგებაში უნდა მიეცნენ აგრესიის დანაშაულის ჩადენისთვის. თუმცა, აღნიშნული კონსესუსი არ მოიცავს იმ საკითხს, თუ რა ფორმით უნდა დაისაჯოს რუსული აგრესია. ზოგიერთი კომენტატორი დავობს, რომ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC) წარმოადგენს ყველაზე შესაბამის ფორუმს მაშინაც კი, თუ სასამართლოს უფლებამოსილების გავრცელებას (გაცოცხლებას), რომის სტატუტში ცვლილებების შეტანა დასჭირდება. სხვები მხარს უჭერენ „ad hoc“ (დროებითი) საერთაშორისო ტრიბუნალს, მსგავსად სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალისა ყოფილი იუგოსლავიისთვის (ICTY) და საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალისა რუანდასთვის (ICTR) ან უკრაინის სასამართლო სისტემაზე დაფუძნებული შერეული ტრიბუნალი, რომელიც მხარდაჭერილი იქნება ევროპის საბჭოს (Counсil of Europe) მიერ. ასევე, ზოგიერთი, მხარს უჭერს ეროვნული დევნის წარმოებას, რომელსაც განახორციელებს თავად უკრაინა ან ის სახელმწიფოები, რომლებსაც აგრესიის დანაშაულზე უნივერსალური იურისდიქცია აქვთ. წინამდებარე სტატიაში, წარმოდგენილია უკრაინაში შეჭრასთან დაკავშირებითრუსეთის სახელმწიფოს ლიდერების პასუხისმგებლობის სხვადასხვა შესაძლებლობის კრიტიკული ანალიზი. აღნიშნული სტატია დაყოფილია სამ ნაწილად. პირველი ნაწილი ხსნის, რატომ არღვევს რუსეთის შეჭრა უკრაინაში ძალის გამოყენების აკრძალვის პრინციპს, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ქარტიის 2.(4) მუხლის შესაბამისად და წარმოადგენს აგრესიის დანაშაულებრივ ქმედებას საერთაშორისო ჩვეულებითი სამართლის ან რომის სტატუსის მიხედვით. მოცემული სტატია ასევე მოკლედ მიმოიხილავს საკითხს, წარმოადგენს თუ არა ბელარუსის მიერ რუსეთისთვის დახმარების გაწევა ცალკე დანაშაულებრივ ქმედებას. სტატიის მეორე და ძირითად ნაწილში, შეფასებულია ჩადენილ აგრესიაზე პასუხისმგებელ პირთა პასუხისგებაში მიცემის სამი, პოტენციური საერთაშორისოსამართლებრივი შესაძლებლობა. ამ კუთხით, განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა იმუნიტეტისა და შერჩევითობის საკითხებს. სტატიის მესამე ნაწილი…
subject: Articles
  topic: section
creator: კევინ ჯონ ჰელერი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 3
ending page: 36

ქალის უფლებათა დაცვა შეიარაღებული კონფლიქტებისა და საომარი ვითარების დროს, საერთაშორისო ინსტრუმენტები და პრაქტიკა
type: item
description: ქალის უფლებათა დაცვა შეიარაღებული კონფლიქტებისა და საომარი ვითარების დროს, ისევე როგორც კონფლიქტის შემდგომ პერიოდში, თანამედროვე მსოფლიოს ერთ-ერთ ძირითად გამოწვევად რჩება. შეიარაღებული კონფლიქტების მიმდინარეობას თან ახლავს ქალთა და გოგონათა უფლებების მასობრივი დარღვევები, რაც კიდევ ერთხელ და განსაკუთრებით მწვავედ, დადასტურდა უკრაინაში მიმდინარე საომარი ვითარების პირობებში. სტატიის მიზანია, განიხილოს საერთაშორისო სამართლის უნივერსალური ინსტრუმენტებით ქალის უფლებათა დაცვა შეიარაღებული კონფლიქტების პირობებში, რაც გამოწვეულია ქალთა და მამაკაცთა მიმართ განსხვავებული რისკების არსებობით. ასევე, სისხლის სამართლის ტრიბუნალების და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პრაქტიკის საფუძველზე, სტატიაში წარმოდგენილია მსჯელობა იმის შესახებ, თუ რა გამოწვევების წინაშე დგას შეიარაღებული კონფლიქტების პირობებში ქალთა მიმართ ჩადენილი დანაშაულების გამოძიება და სამართლიანობის აღგენის პროცესი. მიუხედავად იმისა, რომ სტატიაში ძირითადი აქცენტი გაკეთებულია ქალის უფლებათა დარღვევებზე უშუალოდ შეიარაღებული კონფლიქტების დროს, სტატიის დასკვნით ნაწილში, ასევე იქნება მსჯელობა პოსტკონფლიქტურ პერიოდში გადასადგმელი ნაბიჯების შესახებაც.
subject: Articles
  topic: section
creator: მარინა მესხი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 66
ending page: 83

საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ: იურისდიქციული ქაოსი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში
type: item
description: სტატიაში გაანალიზებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს უახლესი გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ“ (II) (Georgia v. Russa (II). ისტორიულ მნიშვნელობასთან ერთად, ხსენებული გადაწყვეტილება იმითაცაა აღსანიშნავი, რომ შეიცავს მნიშვნელოვან სიახლეებს კონვენციის ექსტრატერიტორიული გამოყენების საკითხზე. ეს კონცეფცია მნიშვნელოვანი ხდება იმ ფონზე, რომ წევრი სახელმწიფოები სულ უფრო მეტად ერთვებიან საზღვრებს გარეთ საქმიანობაში და, ამდენად, იზრდებასახელმწიფოთაშორისი კონფლიქტის საფუძველზე წარმოშობილი საქმეების რაოდენობაც. სტატიაში კრიტიკულადაა გაანალიზებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი და იგი მიზნად ისახავს, კვალდაკვალ გაჰყვეს სასამართლოს მიერ ექსტრატერიტორიულ იურისდიქციასთან დაკავშირებით შემოღებულ ახალ სტანდარტებსა და მის მხარდასაჭერად მოხმობილ არგუმენტებს. ამდენად, სტატიის პირველ ნაწილში, მიმოხილული იქნება სახელმწიფო იურისდიქციის საკითხი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით, ხოლო მეორე ნაწილში ავტორი ამ პრინციპებს მოარგებს სასამართლოს მიგნებებს და გამოავლენს ნაკლოვანებებს მის დასაბუთებაში. ავტორის პოზიციაა, რომ სასამართლო შეცდა საომარი მოქმედებების აქტიურ ფაზაში ექსტრატერიტორიული იურისდიქციის საკითხთან დაკავშირებით სამართლისა და ფაქტების შეფასებისას.
subject: Articles
  topic: section
creator: სოფიო ასათიანი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 144
ending page: 162

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის მიმოხილვა სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების ჭრილში
type: item
description: უკანასკნელ წლებში მნიშვნელოვნად იმატა საქმეებმა, რომლებშიც მოსარჩელე მხარეები ითხოვენ სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერებას, რაც ადასტურებს საკითხის აქტუალურობას. ამასთანავე, საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის საფუძველზე დგინდება, რომ, ხშირად, ნორმის შეჩერების თაობაზე წარდგენლი შუამდგომლობები არ კმაყოფილდება, რასაც, არცთუ იშვიათად, მოსარჩელეთა მხრიდან არასწორად ფორმულირებული მოთხოვნა განაპირობებს. სწორედ ამიტომ სტატიის მიზანია გააანალიზოს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა და წამოაჩინოს ის კრიტერიუმები, რომლებსაც სასამართლო ეყრდნობა ამ გადაწყვეტილების მიღებისას. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის სისტემური და ლოგიკური ანალიზის საფუძველზე სტატია იძლევა ამომწურავ ინფორმაციას ნორმის შეჩერების პროცედურასთან დაკავშირებით. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის წარმოჩენის პარალელურად ნაშრომში გაკრიტიკებულია საქართველოს კანონმდებლობის ის ნაწილი, რომლის თანახმადაც არ დაიშვება ნორმის მოქმედების შეჩერება მხოლოდ მოსარჩელის მიმართ. სტატიაში წარმოდგენილი ინფორმაცია წარმოადგენს ნომრის შეჩერების თაობაზე საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსათვის შუამდგომლობით მიმართვის ერთგვარ გზამკვლევს და გამოსადეგია როგორც სტუდენტების, ასევე პრაქტიკოსი იურისტებისათვის.
subject: Articles
  topic: section
creator: ანა კუჭუხიძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 124
ending page: 143

კონსტიტუციის შესაბამისი განმარტების მნიშვნელობა საერთო სასამართლოებისა და საკონსტიტუციო ნორმათკონტროლისას
type: item
description: კონსტიტუციაზე შინაარსობრივი წვდომა და, შემდგომში, საერთო წესრიგში რეალიზება, ნებისმიერი სამართლებრივი სისტემის უმთავრესი ამოცანაა. აღნიშნული მიზნის მიღწევის ერთ-ერთ საშუალებად, ნორმის განარტების მეთოდებია, რომელთაც საერთო სულისკვეთება – კონსტიტუციაზე ორიენტირება არ უნდა დაკარგონ. ამ პროცესში, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კონსტიტუციის შესაბამისი განმარტება, რომელიც მნიშვნელოვან საფუძველს ქმის ორდინალურ წესრიგში კონსტიტუციური პრინციპების ფაქტობრივი ასახვისთვის. იგი კანონის ნორმას კონსტიტუციური საზომით აფასებს, ხოლო განმარტების მეთოდებს შორის კოლიზიას – კონსტიტუციის საფუძველზე წყვეტს. წინამდებარე ნაშრომში, გერმანული და ქართული სამართლებრივი სისტემების ურთიერთშედარების საფუძველზე, მიმოხილულია კონსტიტუციის შესაბამისი განმარტების გარშემო არსებული აქტუალური საკითხები. განსახილველი თემის მნიშვნელობა გამოიხატება როგორც თეორიული, ასევე პრაქტიკული კუთხით. პირველ რიგში, იგი მნიშვნელოვანია სისტემატიზაციის თვალსაზრისით, რათა უფრო კონკრეტულად იქნას აღქმადი სამართლის ნორმა და მისი განმარტების ხერხები. ამასთან, საინტერესოა, როგორც საერთო სასამართლოსთვის კონსტიტუციის შესაბამისი განმარტების დასაშვებობა, ისე მისი შესაძლო გადაკვეთის პუნქტები კონსტიტუციურ მართლმსაჯულებასთან.
subject: Articles
  topic: section
creator: თამარ შავგულიძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 104
ending page: 123

სამართლის უზენაესობა ,,ქამელეონი სასამართლოს“ იურისპრუდენციაში – საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება პარტიულ სიებში სავალდებულო გენდერული კვოტის შესახებ*
type: item
description: საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმმა 2020 წლის 25 სექტემბერს მიიღო გადაწყვეტილება საქმეზე „ა(ა)იპ მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „ახალი პოლიტიკური ცენტრი“, ჰერმან საბო, ზურაბ გირჩი ჯაფარიძე და ანა ჩიქოვანი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ.“ მოსარჩელეები ითხოვდნენ საქართველოს ორგანული კანონის „საარჩევნო კოდექსის“ იმ ნორმის (203-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მე-2 წინადადება) კონსტიტუციასთან შეუსაბამოდ ცნობას, რომლის მიხედვითაც, „პოლიტიკურ პარტიებსა და საარჩევნო ბლოკებს ეკისრებათ ვალდებულება, წარადგინონ იმგვარად შედგენილი პარტიული სია, რომ სიის ყოველ ოთხეულში ერთი პირი მაინც იყოს განსხვავებული სქესის წარმომადგენელი. გასაჩივრებული ნორმა, მიუხედავად იმისა, რომ ცხადად ქალთა წარმომადგენლობის გაზრდის მიზანს ისახავდა, კანონმდებლის მიერ მაინც ნეიტრალური ენით იყო ჩამოყალიბებული. შედეგად, მეტი ზოგადობა პარტიულ სიაში ქალთა კვოტის დადგენის მიზნით შექმნილ ნორმას აძლევდა ისეთ შინაარსსაც, რომელიც შეცვლილ ფაქტობრივ გარემოებებში, მაგალითად, ქალთა უმრავლესობით შედგენილი პარტიული სიის პირობებში, მამაკაცთა კვოტირებასაც მოითხოვდა. საკონსტიტუციო სასამართლომ კანონმდებელს არ დაუფასა ფორმალური თანასწორობის კონსტიტუციური იდეალისადმი ამ გზით, თუნდაც, მოჩვენებითი პატივისცემის გამოხატვა. მოსარჩელეს არ ჰქონდა უკეთესი არჩევანი, გარდა იმისა, რომ სწორედ ფორმალური თანასწორობის პრინციპის ზოგადი ლოგიკის დაცვითვე, ედავა სავალდებულო გენდერული კვოტირების ორივე შესაძლო შემთხვევის კონსტიტუციასთან წინააღმდეგობაზე. შესაბამისად, არცთუ მცირე ირონიის შემცველი იყო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მხოლოდ საარჩევნო პარტიულ სიებში მამაკაცთა შესაძლო კვოტირების მოთხოვნა გამოცხადდა კონსტიტუციის საწინააღმდეგოდ, ხოლო ქალთა კვოტირების მოთხოვნა კონსტიტუციის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ კონსტიტუციურად აუცილებელ პოზიტიურ ზომად იქნა მიჩნეული. სასამართლოს ამ გადაწყვეტილებით, ყველაზე მეტად ფორმალური თანასწორობის კონსტიტუციური პრინციპი დაზარალდა. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს არსებობის ორი დეკადის განმავლობაში ჩამოყალიბებული ა…
subject: Articles
  topic: section
creator: დავით ზედელაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 80
ending page: 103

pp სასამართლო კონტროლის ბოროტად გამოყენება: სასამართლოები დემოკრატიის წინააღმდეგ
type: item
description: როგორც ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ისე მთელ მსოფლიოში, სასამართლო, როგორც წესი, მოიაზრება უკანასკნელ თავდაცვით ხაზად ლიბერალ-დემოკრატიული რეჟიმის კონსტიტუციურ წესრიგში. მიუხედავად ამისა, წინამდებარე სტატია გვიჩვენებს, რომ მოსამართლეებისათვის უჩვეულო არ არის ისეთი გადაწყვეტილებების მიღება, რომლებიც მიზნამიმართულად უტევენ წარმომადგენლობითი დემოკრატიის ბირთვს. მაგალითად, მსოფლიოს მასშტაბით სასამართლოებს მოუხდენიათ ანტიდემოკრატიული კანონებისა და მიდგომების ლეგიტიმაცია, საარჩევნო სფეროს შეზღუდვის მიზნით აუკრძალავთ ოპოზიციური პარტიები, მოუხსნიათ შეზღუდვა საპრეზიდენტო ვადაზე და შეუვიწროებიათ ოპოზიციით დაკომპლექტებული საკანონმდებლო ორგანოები. ამ მიდგომას სასამართლო კონტროლის ბოროტად გამოყენებას ვუწოდებთ. ავტორიტარიზმისკენ მიდრეკილი რეჟიმები დროგამოშვებით ცდილობენ სასამართლოების ხელში ჩაგდებას და მათ არამართლზომიერად გამოყენებას დემოკრატიული წესრიგის ნგრევის ვრცელ პროექტში, ვინაიდან სასამართლოები ხშირად სარგებლობენ ლეგიტიმაციის ისეთი უპირატესობებით, რომლებიც ართულებს სასამართლოს ანტიდემოკრატიული ნაბიჯების აღმოჩენას და მათზე რეაგირებას როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო დონეზე. წინამდებარე ნაშრომში წარმოდგენილია სასამართლო კონტროლის ბოროტად გამოყენების მაგალითები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან, განხილულია რეაგირების შესაძლო გზები როგორც ადგილობრივ კონსტიტუციურ მოწყობაში, ისე საერთაშორისო სამართალში და დასმულია კითხვა, არსებობს თუ არა სასამართლო კონტროლის ბოროტად გამოყენების პოტენციური საფრთხე ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
subject: Articles
  topic: section
creator: დევიდ ლანდაუ
creator: როზალინდ დიქსონი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 3
ending page: 79

აღმჭურველი ნორმის არსი თავისუფლების ორი გაგების ჭრილში და მის კონსტიტუციურ კონტროლთან დაკავშირებული დოგმატური თავისებურებები
type: item
description: ნაშრომის მიზანია, ფუძემდებლური კონსტიტუციური პრინციპებისა და ნორმატიულ ფილოსოფიაში დამკვიდრებული ცნებების − პოზიტიური და ნეგატიური თავისუფლების − ჭრილში განიხილოს აღმჭურველი ნორმის ბუნება, მისი მიმართება სახელისუფლებო ძალის პროექციასთან და ამ მიმართების კონსტიტუციურ-სამართლებრივი მოწესრიგების ხასიათი. ნაშრომში დასაბუთებულია მოსაზრება, რომ ნორმა, თუკი იგი არსებითად უკავშირდება სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების რეალიზაციას, რომლის ბირთვსაც ნეგატიური თავისუფლება წარმოადგენს, მიუხედავად მისი ფორმალური აღმჭურველი ხასიათისა, დოგმატური თვალსაზრისით, ვერ კვალიფიცირდება აღმჭურველად. აღნიშნული მოსაზრების ფონზე გაკრიტიკებულია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკა და იდენტიფიცირებულია სასამართლოს მსჯელობაში გამოვლენილი როგორც ლოგიკური, ასევე მატერიალურ-სამართლებრივი არათანმიმდევრულობის შემთხვევები.
subject: Articles
  topic: section
subject: აღმჭურველი ნორმა;
  topic: keywords
subject: ნეგატიური თავისუფლება;
  topic: keywords
subject: კონსტიტუციური კონტროლი.
  topic: keywords
creator: შოთა ქობალია
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 130
ending page: 142

ახალი შესაძლებლობები საპარლამენტო კონტროლისთის: ნორმატიული აქტების აღსრულების კონტროლი (ნააკ), თემატური მოკვლევა, თემატური მომხსენებელი
type: item
description: 2018 წლის 6 დეკემბერს საქართველოს პარლამენტმა ახალი რეგლამენტი მიიღო. რეფორმა შეეხო პარლამენტის როგორც საკანონმდებლო, ისე − საკონტროლო ფუნქციების გაძლიერებას. რეფორმის ფარგლებში, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო პარლამენტის საკონტროლო საქმიანობას, ვინაიდან საქართველოს ამ მიმართულებით არც თუ ისე სახარბიელო პრაქტიკა ჰქონდა. სტანდარტული საზედამხედველო პროცედურების დახვეწის პარალელურად, რეგლამენტით დადგინდა ისეთი ინოვაციური მექანიზმები, როგორებიცაა: ნორმატიული აქტების აღსრულების კონტროლი (ნააკ), თემატური მოკვლევა და თემატური მომხსენებელი. წინამდებარე ნაშრომის მიზანია, ამ მექანიზმების არსისა და მნიშვნელობის წარმოჩენა.
subject: Articles
  topic: section
creator: კახა ურიადმყოფელი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 118
ending page: 129

სასამართლოს დამოუკიდებლობა, ანგარიშვალდებულება და უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატთა ხედვები
type: item
description: დამოუკიდებელი სასამართლო არა მხოლოდ კანონის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის, არამედ ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური განვითარების აუცილებელი წინაპირობაა. საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან დღემდე ქვეყანაში დამოუკიდებელი მართლმსაჯულების შექმნა კვლავ პრობლემად რჩება, რასაც მრავალი სხვადასხვა მიზეზი განაპირობებს. ალბათ, მთავარი ფაქტორი კვლავ სათანადო პოლიტიკური ნების არარსებობა და სათანადო საზოგადოებრივი ცნობიერების ნაკლებობაა. თითქოს უკვე შევეგუეთ იმას, რომ პოლიტიკურად მიკერძოებული სასამართლო ჩვეულებრივი მოვლენაა და თემიდამ ყველა ხელისუფალს ხარკი უნდა უხადოს: ზოგს მეტი, ზოგს ნაკლები. 2012 წელს „ქართული ოცნების“ მთავარი საარჩევნო დაპირება სამართლიანობის აღდგენა და დამოუკიდებელი სასამართლოს შექმნა იყო . მიღებული ცვლილებების შედეგად, გადახალისდა იუსტიციის უმაღლესი საბჭო, მოსამართლეებს მიეცათ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში კანდიდატურის დასახელებისა და არჩევის თავისუფლება, ასევე თვითმმართველობის დამკვიდრების რეალური შესაძლებლობები, მედიისთვის გაიხსნა დახურული სასამართლო სხდომები და სხვ. აღნიშნულის მიუხედავად, სასამართლოს მიმართ საზოგადოების ნდობა მნიშვნელოვნად არ გაზრდილა. შესაძლოა ამის მიზეზი იყოს, ერთი მხრივ, წარსულის მძიმე მემკვიდრეობა, ხოლო, მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ სასამართლოს შიგნით ძალაუფლება იმავე ადამიანებს ჩაუვარდათ ხელში, რომლებიც მართავდნენ სასამართლოს 2012 წლამდე. მოსამართლეთა ამ ჯუფმა ერთმანეთთან დააკავშირა ორი შემხვედრი ინტერესი – მოსამართლეთა ინტერესი, რომ დაცული ყოფილიყვნენ სამართლებრივი დევნისგან და მეორე მხრივ, ხელისუფლების ინტერესი, რომ ეკონტროლებინა სასამართლო. მოსამართლეთა თვითმმართველობა სასამართლოს გაჯანსაღების ნაცვლად მოსამართლეთა თვითგადარჩენისა და მოსამართლეთა ვიწრო ჯგუფის ხელში ძალაუფლებისხელში ჩაგდების ახალ წყაროდ იქცა, ხოლო ახალმა ხელისუფლებამ ვერ გაუძლო ცდუნებას, რომ ეკონტროლებინა სასამართლო და კვლავ აღდგა ის მანკიერი კავშირი, რომელიც არსებობდა პოლიტიკურ ხელისუფლებასა და სასამართლოს შორის. 2016-19 წლებში მიღებული იქნა საკანონმდებლო ცვლილებები, რომელთა უკან აშკარად დგას მოსამართლეთა გავლენიანი ჯგუფის ძალაუფლების განმტკიცები…
subject: Articles
  topic: section
creator: კახა წიქარიშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 102
ending page: 117

საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის ხარვეზები და გამოწვევები
type: item
description: საქართველოს 1995 წლის კონსტიტუციის არსებობის არცთუ ხანგრძლივ ისტორიაში 2017 წელს განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს. მართალია, საქართველოს კონსტიტუციაში მეტნაკლებად პრინციპული ცვლილებები ადრეც განხორციელებულა (2004 და 2010 წლებში), მაგრამ თავისი მასშტაბურობით 2017 წელს საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული კონსტიტუციური კანონი მნიშვნელოვნად აღემატება ყველა წინარე ცვლილებას. ეს ცვლილებები საქართველოს პარლამენტმა მიიღო 2017 წლის 13 ოქტომბრის კონსტიტუციური კანონით, რომელიც ამოქმედდა 2018 წლის 16 დეკემბერს, საქართველოს ახლადარჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადებისთანავე. შეიძლება ითქვას, რომ 17 დეკემბრიდან ჩვენი ქვეყანა სრულიად ახალ კონსტიტუციურ-სამართლებრივ რეალობაში აღმოჩნდა, რადგან კონსტიტუციის დებულებები შინაარსობრივად, სტრუქტურულად და რაოდენობრივად იმდენად შეიცვალა, რომ საქართველო კლასიკური საპარლამენტო რესპუბლიკა გახდა, ხოლო მუხლების რაოდენობა 109-დან 78-მდე შემცირდა. ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის ყველა თავს, განსაკუთრებით – საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტისა და მთავრობის უფლებამოსილებებს. შედარებით ნაკლებად შეიცვალა კონსტიტუციის მეორე თავი, ადამიანის ძირითად უფლებათა და თავისუფლებათა განმსაზღვრელი მუხლების დებულებები. ამ თავში შეტანილ ცვლილებათა ნაწილი დადებითად შეიძლება შეფასდეს, რის მაგალითად შეიძლება მოვიყვანოთ აკადემიური თავისუფლების, ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და ინტერნეტზე წვდომის ძირითადი უფლებების სახელდებით აღიარება. მიუხედავად ამისა, აშკარაა, რომ ცვლილებების შედეგად კონსტიტუციის მეორე თავის რამდენიმე მუხლში გაჩნდა ხარვეზები, რაც ქმნის სერიოზულ კონსტიტუციურ-სამართლებრივ გამოწვევებს, იწვევს პრობლემებს, რომლებმაც, თავის მხრივ, შეიძლება დიდი სირთულეები შექმნას ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით. ამ სტატიის მიზანი კონსტიტუციის აღნიშნული ხარვეზებისა და გამოწვევების გაანალიზება, მათგან მომდინარე პრობლემების წარმოჩენაა როგორც იურისტ-კონსტიტუციონალისტთა, ისე პოლიტიკოსთა წინაშე, რადგან ამ გამოწვევებზე პასუხი და პრობლემათა სრულად აღმოფხვრა კონსტიტუციაში სათანადო ცვლილებების შეტანით არის შესაძლებელი.
subject: Articles
  topic: section
creator: კონსტანტინე კუბლაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 85
ending page: 101

COVID-19 და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია
type: item
description: ჩვენი ცხოვრება შეიცვალა. უმთავრესი, იქნებ ერთადერთი საკითხიც, რომლითაც ყველა დაინტერესებულია, არის მიმდინარე პანდემია. ამ პერიოდში „ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია“ ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული საერთაშორისო ორგანიზაციაა. არსებულიკრიზისი უდავოდ იქონიებს მნიშვნელოვან გავლენას ჩვენს ცხოვრებაზე, მოგზაურობასა და იმაზე, თუ როგორ აღვიქვამთ ჩვენს ხელისუფლებებს. აშკარაა, რომ ეს გრძელვადიანი ეფექტები უამრავი სადისერტაციო ნაშრომის, სტატიისა და მონოგრაფიის საგანი გახდება. ეს ბლოგპოსტი მოკლედ მიმოიხილავს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის როლს არსებული კრიზისის შეფასებაში. უკანასკნელ დღეებში უამრავმა ქვეყანამ (მაგალითად, საქართველო, ესტონეთი, სომხეთი, რუმინეთიდა ლატვია) გამოიყენა კონვენციის მე-15 მუხლით გათვალისწინებული გადახვევის შესაძლებლობა. როდესაც არსებული სიტუცია ჩაწყნარდება, ძალიან საინტერესო იქნება ამ დეკლარაციების ზუსტი ფორმულირებისა და გამოყენების გაანალიზება. აქვე დავიწყებ არსებულ სიტუაციაზე მე-15 მუხლის გავლენის გაანალიზებას. შემდგომშიმოკლედ მიმოვიხილავ, თუ როგორ შეიძლება კონვენციის სხვა მუხლების გამოყენება COVID-19-ის კრიზისის პირობებში. რა თქმა უნდა, ეს მხოლოდ მოსაზრებაა და COVID-19-ის რეალურ გავლენას 5-6 წელიწადში ვიხილავთ, როდესაც სახელმწიფოების მიერ გატარებულ ღონისძიებებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო თავის გადაწყვეტილებებში გააანალიზებს.
subject: Articles
  topic: section
creator: კანსტანტინ ძეტსიარო
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 78
ending page: 84

კორონავირუსის პანდემიასთან საბრძოლველად სახელმწიფოებმა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-15 მუხლის საფუძველზე საგანგებო მდგომარეობა უნდა გამოაცხადონ
type: item
description: ეჭვგარეშეა, რომ კარლ შმიტი საგანგებო ვითარების საკითხებში ყველაზე გამორჩეული მეცნიერია. თუმცა, მისმა ცნობილმა გამონათქვამმა „მმართველი ის არის, ვინც საგანგებო წესებზე იღებს გადაწყვეტილებას“ გამოიწვია დისკუსია საგანგებო უფლებებზე, რითაც გამოიკვეთა ამ უფლებების წინააღმდეგობრივი დამოკიდებულება იმ სამართლებრივ წესრიგთან, რომლის დაცვაც ევალებოდათ და დაკნინდა მათი დამცავი პოტენციალი. ამ ბლოგპოსტში განვიხილავ, რატომ უნდა მოხდეს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-15 მუხლის გამოყენება საგანგებო საკარანტინო უფლებამოსილებების ასამოქმედებლად კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის პროცესში. ეს არის „იდეალური საგანგებო მდგომაროების“ კონცეფციასთან ყველაზე ახლოს მდგომი სცენარი – სწორედ ისაა, რისთვისაც შეიქმნა საგანგებო მდგომარეობა. აღნიშნულის საპირისპიროდ და ადამიანის უფლებათა საზიანოდ, კონვენციის მე-15 მუხლის გამოუყენებლობა გამოიწვევს საგამონაკლისო უფლებამოსილებების ჩვეულ ნორმად გადაქცევას და ადამიანის უფლებათა დამცავი დებულებების ხანგრძლივ გაუარესებას.
subject: Articles
  topic: section
creator: ალან გრინი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 67
ending page: 77

ილიბერალიზმი აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში
type: item
description: ილიბერალიზმი შეგვიძლია გავიგოთ როგორც ლიბერალიზმის მიმართ კრიტიკული რეაქცია. ილიბერალური კრიტიკის საგანს წარმოადგენენ როგორც ლიბერალური თეორიები, ასევე ლიბერალური საზოგადოებები. როგორც სტივენ ჰოლმსი ამტკიცებს, არალიბერალებს და ანტილიბერალებს არ აქვთ სურვილი შეისწავლონ ლიბერალური თეორიები და ლიბერალური საზოგადოებები ერთმანეთისგან განცალკევებით, რადგან თვლიან, რომ ლიბერალური საზოგადოებები წარმოადგენენ ლიბერალური იდეების იდეალურ განსახიერებას. შესაბამისად, ლიბერალური საზოგადოებების მარცხი ავტომატურად გამოწვეულია ლიბერალური პრინციპების არაადეკვატურობით. წინამდებარე კვლევა განიხილავს აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში როგორც ილიბერალური თეორიების, ასევე ილიბერალური საზოგადოებების ამჟამინდელი თამაშის პრინციპებს. ასევე, ლიბერალიზმის არალიბერალი კრიტიკოსები ახდენენ ლიბერალიზმის, როგორც ერთი თანმიმდევრული/ერთიანი ფენომენის წარმოჩენასა და მის დემონიზებას. თუმცა, მაგალითისთვის, კონსერვატორ ლიბერალებს აქვთ მცირე საერთო სოციალ-დემოკრატებთან, ისევე როგორც ნეოლიბერალებს კლასიკური მიმართულების მიმდევრებთან. როგორც რალფ დარენდორფმა სწორად განმარტა, ფრიდრიხ ფონ ჰაიეკი და კარლ პოპერი შეგვიძლია განვიხილოთ ლიბერალ მოაზროვნეებად, მაგრამ მათი მოსაზრებები საკმაოდ განსხვავდება ერთმანეთისგან. ილიბერალური კრიტიკის ძირითად საგანს წარმოადგენს პოლიტიკური ლიბერალიზმის ღირებულებები: ადამიანთა უფლებები, სამართლიანობა, თანასწორობა და კანონის უზენაესობა, მულტიკულურალიზმისა და შემწყნარებლობის წინაშე აღებული ვალდებულებები, ისაია ბერლინის „ნეგატიური თავისუფლების“ იდეები, კარლ პოპერის „ღია საზოგადოება“, ჯონ როლზის „ნაწილობრივი კონსენსუსი“ (overlapping consensus) ან რონალდ დვორკინის თანასწორობა, როგორც „სუვერენული ღირსება“. ინსტიტუციურ ჭრილში ილიბერალიზმი უპირისპირდება ლიბერალურ დემოკრატიას, რომელიც წარმოადგენს არა მხოლოდ უმრავლესობის საზოგადოებრივი ძალაუფლების შეზღუდვას, არამედ ის აკეთებს წინასწარ დაშვებას, რომ დამყარებულია კანონის უზენაესობა, არსებობს შეკავებისა და გაწონასწორების მექანიზმები და დაცულია ადამიანის ფუნდამენტური უფლებები. ეს ნიშნავს, რომ არ არსებობს დემოკრატია ლიბერალიზმის გარეშე და ამავდროულ…
subject: Articles
  topic: section
creator: გაბორ ჰალმაი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 13
ending page: 66

სარედაქციო საბჭოსგან
type: item
description: ჟურნალის წინამდებარე, XIV გამოცემა, ეძღვნება საკონსტიტუციო და მართლმსაჯულების რეფორმას საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ. სარედაქციო საბჭოს გადაწყვეტილებით, აღნიშნული თემატიკის შერჩევა განაპირობა საქართველოს კონსტიტუციის ძირეულმა გადასინჯვამ – მისი თვისობრივად ახალი რედაქციით ჩამოყალიბებამ, ისევე როგორც, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შემადგენლობის სრულმა განახლებამ, რაც უკანასკნელ წლებში, მართლმსაჯულების სფეროში განხორციელებული ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. თუმცა, მიმდინარე ნომრის გამოცემაზე მუშაობის პარალელურად, მსოფლიო მოიცვა COVID-19-თან დაკავშირებულმა პანდემიამ, რომელმაც, თავის მხრივ, მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე დააყენა დემოკრატიული საზოგადოების ნორმალური ფუნქციონირება და ადამიანის უფლებების დაცვის საკითხი. მსოფლიოს მრავალმა ქვეყანამ, საქართველოს ჩათვლით, მიიღო შემზღუდავი ზომები პანდემიასთან გასამკლავებლად, რამაც გამოიწვია საგანგებო მდგომარების გამოცხადება, მკაცრი საკარანტინო ღონისძიებების გატარება, მთელი რიგი ფუნდამენტური უფლებებისა და თავისუფლებების შეზღუდვა საკმაოდ ხანგრძლივი ვადით. აქედან გამომდინარე, გადავწყვიტეთ, რომ, ერთი მხრივ, მიმდინარე გამოცემის თემატიკა გაგვეფართოებინა და მკითხველისთვის ასევე შეგვეთავაზებინა საინტერესო ანალიტიკური მასალა პანდემიასთან გამკვლავების სამართლებრივ ასპექტებზე, ხოლო მეორე მხრივ, გამოვხმაურებოდით ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში ჩვენს ქვეყანაში მოქმედ არაორდინალურ სამართლებრივ რეჟიმს, რომელმაც არამხოლოდ პროფესიულ წრეებში, არამედ ფართო საზოგადოებაშიც საკმაოდ მწვავე დისკუსია გამოიწვია. ვიმედოვნებთ, რომ სწორედ აღნიშნული დისკუსია და მიმდინარე სასამართლო დავების გადაწყვეტა, ხელს შეუწყობს კანონმდებლობის სრულყოფას, არსებული ხარვეზების აღმოფხვრას და სამომავლოდ, პანდემიის მსგავსი საფრთხის წარმოშობის შემთხვევაში, ქვეყანას ექნება გაცილებით დაბალანსებული და ადამიანის უფლებებთან შესაბამისი რეაგირების მექანიზმები. ამდენად, სარედაქციო საბჭოს მიმოხილვა შედგება ორი ნაწილისგან: პირველ ნაწილში, მიმოვიხილავთ საქართველოში COVID-19 პანდემიის გამო გამოცხადებული საგანგებო მდგომარეობის სამართლებრივ ასპექტებს და მათ გავლენას ადამ…
subject: Articles
  topic: section
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 3
ending page: 12

უნდობლობის კონსტრუქციული ვოტუმი – ნოვაცია ქართულ კონსტიტუციურ სამართალში
type: item
description: საქართველოს პარლამენტმა 2010 წლის 15 ოქტომბერს მიიღო კონსტიტუციური კანონი „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ", რის შედეგადაც ქვეყნის ძირითადი კანონი ფაქტობრივად ახალი რედაქციით ჩამოყალიბდა. ცვლილებების შედეგად, რომელთა დიდი ნაწილი ძალაში 2013 წლის ოქტომბრის მორიგი საპრეზიდენტო არჩევნე- ბის შედეგად არჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტიდან ამოქმედდება, ქვეყანა მმართველობის შერეულ მოდელზე გადადის. უფრო ზუსტად, შერეული მმართველობის იმგვარ მოდელზე, რომელიც უპირატესად საპარლამენტო რესპუბლიკისკენ არის გადახრილი. ცვლილებების შედეგად, მთავრობის ფორმირება და კონტროლი მხოლოდ პარლამენტის მიერ მოხდება, თუმცა პრეზიდენტი კვლავ პირდაპირი წესით აირჩევა, რაც უცხოა კლასიკური საპარლამენტო მოდელის რესპუბლიკებისათვის. ამ ცვლილებებით, პარლამენტი ხდება მთავრობის მაკონტროლებელი ერთადერთი ორგანო და მთავრობაც უფლებამოსილებას ახლად არჩეული პარლამენტის წინაშე იხსნის. შესაბამისად, პარლამენტი აღჭურვილი უნდა იყოს ფართო უფლებამოსილებებით, რათა ეფექტურად განახორციელოს მთავრობის კონტროლი და, საჭიროების შემთხვევაში, მისი შეცვლა. თუმცა, მეორე მხრივ, ამ ბერკეტების პარლამენტის ხელში თავმოყრამ არ უნდა შეაფერხოს მთავრობის გამართული ფუნქციონირება. სწორედ ამ უფლებამოსილებების დასაბალანსებლად ჩამოყალიბდა საქართველოს კონსტიტუციის 81–ე მუხლი ახალი რედაქციით, რითაც შემოღებულ იქნა ქართული კონსტიტუციონალიზმისათვის აქამდე უცხო, უნდობლობის კონსტრუქციული ვოტუმის ინსტიტუტი. საკვლევ თემად უნდობლობის კონსტრუქციული ვოტუმის ინსტიტუტის არჩევა განაპირობა საქართველოში დღეს არსებულმა პოლიტიკურმა ვითარებამ და აზრთა სხვადასხვაობამ, რომელიც 2013 წლიდან ასამოქმედებელ კონსტიტუციურ ცვლილებებთან დაკავშირებით არსებობს. მით უფრო, რომ აღნიშნული ინსტიტუტი სრულიად უცხოა ქართული კონსტიტუციური სამართლისათვის. უნდობლობის კონსტრუქციული ვოტუმი მთავრობის მეთაურისადმი გამოხატული უნდობლობის ვოტუმის განსაკუთრებულ ფორმას წარმოადგენს, რითაც ხდება მთავრობის ახალი მეთაურის არჩევა, ხმების უმრავლესობით, პარლამენტის მიერ. ამ ინსტიტუტის მთავარი არსი ისაა, რომ მთავრობისათვის უნდობლობის გამოცხადების რეზოლუციის პ…
subject: Articles
  topic: section
creator: თამთა რაზმაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 230
ending page: 239

სამართლებრივი ვაკუუმისა და საკანონმდებლო ხარვეზის პრობლემა საქართველოს სამართლებრივ მართლწესრიგში
type: item
description: დემოკრატიული და სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპების ერთ-ერთ უძირითადეს, ფუძემდებლურ მოთხოვნას წარმოადგენს ქვეყნის საკანონმდებლო ბაზის იმგვარი ჰარმონიზება, რომ სამართლებრივი მართლწესრიგი იყოს ჯანსაღი, ქმედითი და პრაქტიკული. თუმცა სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის კომპლექსურობისა და მასშტაბურობის, საზოგადოებრივი და სახელმწიფოებრივი სფეროების დინამიკური განვითარების გათვალისწინებით, რიგ შემთხვევებში ნორმატიულ აქტებში ადგილი აქვს საკანონმდებლო ხარვეზს. გარდა საკანონმდებლო ხარვეზისა, შიდასახელმწიფოებრივ სამართალში არსებობს სამართლებრივი ვაკუუმი, რომელიც თავისი არსით უფრო ნეგატიური, უარყოფითი შედეგების მომტანია, ვიდრე საკანონმდებლო ხარვეზი. წინამდებარე სტატიის მიზანია: 1. ნორმატიულ აქტებში საკანონმდებლო ხარვეზისა და სამართლებრივი ვაკუუმის კონსტიტუციურ-სამართლებრივ ჭრილში განხილვა; 2. მათი ურთიერთგამიჯვნა ურთიერთშედარების გზით; 3. თითოეულის გამომწვევი მიზეზების ილუსტრაცია და 4. მათი აღმოფხვრის სამართლებრივი გზების ძიება. მოცემული სტატიის ფარგლებში სამართლებრივ ვაკუუმზე მსჯელობა ეყრდნობა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის 2010 წლის 28 დეკემბრის #494-ე განჩინებას. ამ კონკრეტული მაგალითის საფუძველზე, სტატიაში განხილულია ნორმატიული აქტის ცნება, დამახასიათებელი თვისებები, მისი როლი და ფუნქცია სამართლებრივ აქტთა სისტემაში. პარალელურად გათვალისწინებულია ჩეხეთის, ლიტვის, ნიდერლანდების, ხორვატიის, სამხრეთ აფრიკის სახელმწიფოთა მიდგომა საკონსტიტუციო სასამართლოს ზემოთ ხსენებულ განჩინებაში წამოჭრილ ანალოგიურ საკითხთან დაკავშირებით. სტატიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი არის ის, რომ სამართლებრივი ვაკუუმის აღმოფხვრა ადამიანის უფლებათა დაცვის კონსტიტუციურ გარანტიად წარმოაჩინოს. რომელიმე სამართლებრივი სფეროს ღიად, დაურეგულირებლად დატოვებამ შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას იმგვარი ფუნდამენტური ღირებულებების უზრუნველყოფას, როგორიცაა ადამიანის ძირითადი უფლებები. ის, რომ მსგავსი სამართლებრივი მდგომარეობა სახელმწიფოს მოქმედების ვალდებულებას იწვევს, უდავოა. სტატიაში საკანონმდებლო ხარვეზზე მსჯელობისას ყურადღება გამახვილებულია საკანონმდებლო და სამართლებრივ ხარვეზებს შორის სხვაობაზე და კანო…
subject: Articles
  topic: section
creator: გიორგი მირიანაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 212
ending page: 229

საქართველოს პარლამენტის ქუთაისში გადატანა – ნაბიჯი რეგიონალიზმისაკენ თუ უბრალოდ ადგილსამყოფლის ცვლილება
type: item
description: 2012 წლის საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების შედეგების გამოცხადების შემდეგ ძალაში შევიდა საკონსტიტუციო ცვლილება, რომლის თანახმადაც, საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების ჩატარების ადგილად განისაზღვრა ქალაქი ქუთაისი. დღეს პარლამენტი მართლაც ფუნქციონირებს ქუთაისში, თუმცა დეპუტატთა მნიშვნელოვან ნაწილს აქვს მოსაზრება, რომ პარლამენტი ისევ თბილისში უნდა დაბრუნდეს. ცნობილია, რომ მსოფლიოში არსებობს ისეთი ქვეყნები, რომელთა პარლამენტები, მთავრობები, პრეზიდენტის აპარატები ან სასამართლოები სხვადასხვა ქალაქებში მდებარეობენ და ფუნქციონირებენ. ზოგჯერ ასეთ ქალაქებს დედაქალაქის სტატუსი აქვთ, ხოლო თუ არა აქვთ მაშინ მათ დეფაქტო დედაქალაქებს უწოდებენ. ჩემი მიზანია გამოვარკვიო, თუ რა მიზნები ან მიზეზები აქვს მსოფლიოს ქვეყნების მიერ ხელისუფლების შტოთა ამგვარ ტერიტორიულ გადანაწილებას და ხომ არ აქვს ამას ერთგვარი დეცენტრალიზაციის ფუნქცია? ასევე შევეცდები განვმარტო დეცენტრალიზაციის არსი და განვსაზღვრო, რამდენადაა შესაძლებელი დეცენტრალიზაციაზე საუბარი პარლამენტის, მთავრობის, პრეზიდენტის აპარატის ან სასამართლოს სხვადასხვა ქალაქში განთავსებისას. შედარებით-სამართლებრივ საფუძველზე კარგად გამოჩნდება, რამდენად არის ქუთაისის პარლამენტის ადგილმდებარეობის ცვლილება საქართველოში დეცენტრალიზაციის წინა პირობა და როგორი სტატუსი უნდა ჰქონდეს ქუთაისს. ასევე მიზანშეწონილია თუ არა საქართველოს პარლამენტის კვლავ თბილისში გადმოტანა. ქართული კონსტიტუციური სამართალი აქამდე არ იცნობდა ხელისუფლების შტოთა ტერიტორიულ გადანაწილებას და ამ ცვლილებით ფაქტობრივად ახალი მიდგომა დაინერგა ქართულ საკონსტიტუციო სამართალში. ამ საკითხთან დაკავშირებით ქართულ საზოგადოებაშიც აზრთა სხვადასხვაობაა. თუმცა მიმაჩნია რომ პარლამენტის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებული პრობლემის განხილვა სამართლებრივ ჭრილში არც ისე ხშირად ხდება და ჩემი მსჯელობით შევძლებ გარკვეული მნიშვნელობის სამართლებრივი დასკვნები გავაკეთო. საქართველოს კონსტიტუციას ქართული საზოგადოების ცხოვრებისათვის არც თუ ისე მცირე მნიშვნელობა აქვს, განსაკუთრებით იმას ექცევა ყურადღება, თუ როგორ სრულდება ამ კანონის დებულებები რეალურ ცხოვრებაში. ზემოთ განხილული ცვლილება მართლაც განხ…
subject: Articles
  topic: section
creator: გიორგი ასათაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 197
ending page: 211

პროპორციულობის პრინციპი და თავისუფლება ესეი კონსტიტუციური სამართლის მეთოდზე
type: item
description: პროპორციულობის პრინციპის დანერგვა საკონსტიტუციო სამართალწარმოებაში უმნიშვნელოვანესი მოვლენაა თანამედროვე სამართლის განვითარებაში. პროპორციულობა „კონსტიტუციურობის უნივერსალური კრიტერიუმი" გახდა. მისმა გავრცელებამ მთელ მსოფლიოში მეცნიერები აიძულა, მისთვის „მე-20 საუკუნის ყველაზე წარმატებული სამართლებრივი ტრანსპლანტი" ეწოდებინათ. თუმცა ეს წარმატება ისევ დამაბნეველია. პროპორციულობის პრინციპით მოსამართლეების ძალაუფლების გაზრდამ, როგორც ჩანს შექმნა დაძაბულობა/დაპირისპირება ამ პრინციპსა და დემოკრატიული მმართველობის იდეალებს შორის. უფრო მეტიც, დაცვა, რომელსაც ეს მეთოდი კონსტიტუციურ უფლებებს სთავაზობს, ავტომატური არ არის, ის დამოკიდებულია სასამართლოების კონტექსტუალურ შეფასებაზე, რომ უფლებები საკმარისად ძლიერია დაპირისპირებული საჯარო თუ კერძო ინტერესების დასაძლევად. პროპორციულობის პრინციპის გამოყენებისას უფლებები უბრალოდ გარკვეული ფაქტორებია, რომლებსაც ითვალისწინებს სასამართლო სამართლებრივი ანალიზის დროს, რაც უნდა ვაღიაროთ, რომ „ბევრს არაფერს ნიშნავს" მიუხედავად ამისა, ჩვენ მაინც „პროპორციულობის ერა"-ში ვცხოვრობთ. მოსამართლეები აღმოსავლეთ ევროპიდან სამხრეთ აფრიკამდე და კანადიდან ბრაზილიამდე თუ ევროპის სუპრანაციონალურ სასამართლოებამდე, იყენებენ პროპორციულობის პრინციპს კონსტიტუციურ სამართალში და მის მიღმა. პროპორციულობის პრინციპის გლობალური გავრცელება საკმარისად არის დადასტურებული. ეს მეთოდი მე-19 საუკუნეში პრუსიის ადმინისტრაციულ სამართალში დაიბადა, შემდგომ მეორე მსოფლიო ომის დასრულებისას, კონსტიტუციური სამართლის სფეროში გადაინაცვლა და პირველად გერმანიაში, თანდათანობით კი დანარჩენ მსოფლიოში კონსტიტუციური სამართლის იურისტების წარმოსახვა დაიპყრო. პროპორციულობისთვის ცენტრალური ადგილის მინიჭებამ ეს მეთოდი „გლობალური კონსტიტუციონალიზმის ფუძემდებლურ ელემენტად"აქცია საკონსტიტუციო საქმისწარმოებაში, გარდა ამერიკული სამართლისა. თუმცა, პროპორციულობის პრინციპის წარმატება რთულად ასახსნელია. მისი გავრცელების მიზეზების ახსნის თეორიები მთელ სპექტრს მოიცავს, ცივი, რეალისტური მიდგომებიდან იდეალისტურ თეორიებამდე. რეალისტური კუთხით, მოსამართლეები პროპორციულობის პრინციპს იმიტომ წყალობენ, რომ ის მოს…
subject: Articles
  topic: section
creator: ვლად პერჯიუ
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 161
ending page: 196

ვის ეკუთვნის ბავშვის სული? ესეი რელიგიური აღზრდის უფლებებსა და ბავშვისთვის არჩევანის თავისუფლების მინიჭებაზე
type: item
description: ,,`უფრო ხშირად, ჩვენ განა ჯერ ვხედავთ და მერე განვსაზღვრავთ, არამედ ჯერ განვსაზღვრავთ და მერე ვხედავთ" უოლტერ ლიპმანი ბეტი სიმონსი 9 წლის იყო, როდესაც თავის დეიდასა და მეურვეს სარა პრინსს მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ბროკტონის ქუჩებში რელიგიური ლიტერატურის დარიგების დროს დაჰყვებოდა. ქალბატონი პრინსი, ჩვეულებრივ, არ აძლევდა ბეტის ნებას, ღამით ქუჩებში ექადაგა, მაგრამ 1941 წლის 18 დეკემბრის საღამოს იგი დანებდა ბეტის მუდარას და (ალბათ, რაც უფრო ძნელი გასაძლები იყო) ცრემლებს. მისის პრინსიცა და ბეტიც იეჰოვას მოწმეები იყვნენ, რომელთათვისაც ქუჩაში ქადაგება რელიგიურ მოვალეობას წარმოადგენდა. ბეტისთვის ქუჩაში ქადაგება ღმერთის მიერ ნაბრძანები სამუშაო იყო, თუმცა ეს ის სამუშაო იყო, რომლის შესრულებაც მას მოსწონდა. ეს ღმერთის თაყვანისცემის საშუალება იყო. თუმცა მასაჩუსეტსის კანონმდებლებისათვის ბეტის საქმიანობა სრულიად სხვა რამეს – ბავშვთა შრომაზე შტატის კანონმდებლობის დარღვევას ნიშნავდა. ეს კანონმდებლობა ბავშვებს უკრძალავდა, გაეყიდათ ან სხვისთვის შეეთავაზებინათ `რაიმე გაზეთი, ჟურნალი, პერიოდული გამოცემა ან ვაჭრობის ნებისმიერი სხვა საგანი.... ქუჩებსა და საჯარო ადგილებში". ასეთ შემთხვევაში კრიმინალური სანქციები უწესდებოდათ მშობლებსა და მეურვეებს, `რომლებიც აიძულებდნენ ან ნებას რთავდნენ მათი კონტროლის ქვეშ მყოფ არასრულწლოვნებს, ჩართულიყვნენ აკრძალულ საქმიანობაში". სარა პრინსს ბრალი რამდენიმე მუხლით წაეყენა და სასამართლოს გადაწყვეტილების უდიდესი ნაწილი მასაჩუსეტსის უზენაესმა სასამართლომ დაადასტურა. ქალბატონმა პრინსმა გადაწყვეტილება აშშ-ის უმაღლეს სასამართლოში გაასაჩივრა. საქმე Prince v. Massachusetts კარგად არის ცნობილი მისი დასკვნის გამო, რომ `საჯარო ინტერესიდან გამომდინარე, ოჯახი, თავისთავად, არ არის რეგულირების მიღმა, რელიგიური თავისუფლების მოთხოვნასთან შედარებით". საქმეში Prince v. Massachusetts სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სახელმწიფო, როგორც პარენს პატრიაე, ანუ რომელიც მოქმედებს იმ ადამიანთა დამცველად, ვისაც არ შეუძლია საკუთარი თავის დაცვა, პასუხისმგებელია ახალგაზრდა ადამიანების ზოგად კეთილდღეობაზე. როგორც პარენს პატრიაე (რაც სიტყვასიტყვით ნიშნავს სახელმწიფოს/ერის მამას), სახელმ…
subject: Articles
  topic: section
creator: ჯეფრი შულმანი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 110
ending page: 160

ანონიმურობა კიბერსივრცეში: სასამართლო და საკანონმდებლო რეგულირების საკითხები
type: item
description: ტრადიციულად, ფუნდამენტური უფლებების კონსტიტუციური დაცვის ფარგლები იცვლება და ვითარდება ახალი სოციალური ნორმებისა და ტექნოლოგიის კვალდაკვალ. სიტყვის თავისუფლება ინტერნეტზე სულ უფრო ძლიერდება. პირველი დამატება იცავს ინდივიდუალური პირის უფლებას, ისაუბროს ანონიმურად, მაგრამ რა ხარისხით იცავს ის ანონიმურად სიტყვის გამოხატვის უფლებას ინტერნეტში? ეს საკმაოდ რთული საკითხია, რადგან ხელისუფლებამ უნდა გააწონასწოროს სიტყვის თავისუფლების ფუნდამენტური ბუნება იმ პოტენციურ საფრთხეებთან, რომლებიც ინტერნეტში ანონიმური სიტყვის გამოხატვას უკავშირდება, მათ შორისაა ცილისწამება, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დარღვევა და განზრახ მორალური ზიანის მიყენება. მართალია, დაბალი ინსტანციის სასამართლოებმა დაადგინეს, რომ ინტერნეტში ანონიმური სიტყვის თავისუფლება არსებობს, მაგრამ მათ ჯერ საერთო სტანდარტი არ მიუღიათ. ამასობაში, დაბნეულობისა და ქაოტური მდგომარეობის გასანეიტრალებლად და მათი უფლებების დასაცავად, ვისაც ზიანი მიადგა ინტერნეტში ანონიმური გამოხატვის გამო, შტატების საკანონმდებლო ორგანოები ცდილობენ ინტერნეტში ანონიმური გამოხატვის უფლების ნაწილობრივ ან სრულ შეზღუდვას. წინამდებარე ნაშრომში განხილულია სიტყვის თავისუფლების რეგულირების ისტორია, მაგრამ განსაკუთრებული ყურადღება მიპყრობილია ონლაინ რეჟიმში ანონიმური სიტყვის თავისუფლების დაცვაზე და მის გამამართლებელ გარემოებებზე. ნაშრომში შესწავლილია სასამართლოების მიერ შემუშავებული და მიღებული სტანდარტები, რომელთა მიხედვით, წყდება ანონიმი ავტორების ვინაობის განსაჯაროების საკითხი და ახალი საკანონმდებლო ინიციატივები, რომლებიც სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვას ისახავენ მიზნად. შემდგომ ვსაუბრობთ იმაზე, რომ საკანონმდებლო ორგანომ კი არ უნდა შეზღუდოს თავისუფალი სიტყვის უფლებები, არამედ გაზარდოს და გააფართოოს სასამართლო დაცვის საშუალებები დაზარალებულებისთვის. ჩვენ გთავაზობთ მოსაზრებას, რომ სასამართლომ დაადგინოს სტანდარტი, რომელიც დაავალდებულებს მოსარჩელეს, ანონიმი ავტორის ვინაობის განსაჯაროების მოთხოვნამდე მტკიცებულება წარმოადგინოს იმის შესახებ, რომ ანონიმმა ავტორმა სამართალდარღვევა ჩაიდინა.
subject: Articles
  topic: section
creator: სოფია ქასირი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 61
ending page: 109

თანხმობის საფუძველზე ჩხრეკის წარმოების პრობლემური საკითხები
type: item
description: „პირადი ცხოვრების კონსტიტუციური უფლება თავისუფლების კონცეფციის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს ... არის თითოეული ინდივიდის დამოუკიდებელი განვითარების საფუძველი". საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ არაერთხელ აღნიშნა, რომ „პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა გულისხმობს ინდივიდის შესაძლებლობას, საკუთარი შეხედულებისამებრ წარმართოს თავისი კერძო ცხოვრება და იყოს დაცული მის კერძო სფეროში სახელმწიფოს და სხვა პირების ჩარევისაგან. იცავს ადამიანის არჩევანს, იარსებოს გარე სამყაროსგან დამოუკიდებლად, იყოს მარტო, ასევე თავისუფლად გადაწყვიტოს, რა პირობებში და რა მოცულობით ექნება ურთიერთობა საზოგადოების სხვა წევრებთან, უზრუნველყოფს პიროვნების თავისუფალ განვითარებას და საშუალებას აძლევს მას, დამოუკიდებლად გადაწყვიტოს, როდის, რა მოცულობით, რა ფორმით და ვისთან გაასაჯაროოს თავისი პირადი ცხოვრების ფაქტები, მოახდინოს ინფორმაციის, მოსაზრებებისა და შთაბეჭდილებების გაცვლა-გაზიარება". პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლება გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის მე-20 მუხლით და ყველა ძირითადი საერთაშორისო სამართლებრივი აქტით. თუმცა, იმავდროულად, ის არ მიეკუთვნება აბსოლუტურ უფლებათა რიცხვს და კანონმდებლობა ითვალისწინებს მისი შეზღუდვის შესაძლებლობას. პირადი ცხოვრება მრავალი უფლებრივი კომპონენტისგან შედგება. უკავშირდება პირადი ავტონომიის და ე.წ. განმარტოების უფლებას, რაც გულისხმობს თითოეული ინდივიდის შესაძლებლობას, თავად განსაზღვროს, რა ინტენსივობით მოექცეს საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. შესაბამისად, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უმთავრესი ასპექტია პირის ინტერესი, არ დაუშვას კერძო საკითხებთან დაკავშირებული ინფორმაციის გამჟღავნება და აკონტროლოს ამ ინფორმაციის გავრცელება. აღნიშნული უფლების რეალიზაციას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სისხლის სამართალწარმოებაში, სადაც უზრუნველყოფილი უნდა იყოს პირადი ხასიათის ინფორმაციის დაცვა, ასევე საცხოვრებლის ხელშეუხებლობის და პირადი კომუნიკაციის უფლების შეზღუდვის მკაცრი რეგლამენტაცია და კანონის მოთხოვნათა შესაბამისი ადმინისტრაციული პრაქტიკის ჩამოყალიბება. „უფლებაში ჩარევა შეიძლება იყოს გამართლებული მხოლოდ მაშინ, თუ კანონმდებლობით უზრუნველყოფილი იქნება ძალაუფლე…
subject: Articles
  topic: section
creator: ლალი ფაფიაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 36
ending page: 60

ჰერბერტ ჰარტის მიერ რადბრუხის ფორმულის კრიტიკა
type: item
description: ეპოქალური მოვლენები გავლენას ახდენენ უკვე ფესვგადგმულ შეხედულებებზე და ხანდახან ცვლიან კიდეც მათ. ფასეულობები, რომლებიც ადრე მართებული და ხელშეუხებელი ჩანდა, შესაძლებელია ამგვარი მოვლენების გამო გადაფასდეს. ასე შეცვალა ნაციონალსოციალიტური სახელმწიფოს კატასტროფულად ნეგატიურმა გამოცდილებამ გამოჩენილი გერმანელი სამართლის ფილოსოფოსის გუსტავ რადბრუხის პოზიცია, რომელიც მანამდე სამართლის პოზიტივისტური მოძღვრების მიმდევარი იყო. ნაციონალ-სოციალისტების ბატონობის ეპოქამ რადბრუხს ნათლად დაანახვა, რომ პოზიტივიზმი, რომელიც პროცედურების დაცვით მიღებულ და სოციალურად ქმედით ყველა კანონს სამართლად აღიარებდა, უმწეო აღმოჩნდა უსამართლო და დანაშაულებრივი კანონების წინაშე. საყოველთაოდ ცნობილი ფორმულა, რომელიც რადბრუხმა 1946 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში „კანონიერი უსამართლობა და ზეკანონიერი სამართალი" ჩამოაყალიბა, შეიძლება შევაფასოთ, როგორც ნეგატიური გამოცდილებით გამოწვეული ფასეულობათა გადახედვის შედეგი. ცნობილი ბრიტანელი სამართლის ფილოსოფოსისა და პოზიტივისტის ჰერბერტ ჰარტის კრიტიკა რადბრუხის ფორმულის მისამართით განპირობებულია მისი განსხვავებული შეხედულებებით. ეს განსაკუთრებით შეეხება სამართლისა და მორალის გამიჯვნის საკითხს. ქვემოთ შევეცდებით, მოკლედ წარმოვადგინოთ რადბრუხის ფორმულის არსი, ასევე, აღვწეროთ და მიმოვიხილოთ, თუ რაში მდგომარეობდა ჰარტის არგუმენტაცია და რამდენად მყარი იყოს ის.
subject: Articles
  topic: section
creator: ბესიკ ლოლაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 24
ending page: 35

მოსაზრებანი კონსტიტუციის ჩანაწერის „მასვე აკისრებს მოვალეობის შესრულებას" შესახებ
type: item
description: კონსტიტუციის ახალი რედაქციით ახლებურად არის გააზრებული საქართველოს მთავრობის როლი სახელმწიფოებრივ კონსტრუქციაში, იგი გამოცხადებულია აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლეს ორგანოდ და მისი ეს მაღალი კონსტიტუციური სტატუსი უზრუნველყოფილია შესაფერისი უფლებამოსილებებით. ამასთან, ჯერ კიდევ 2009-2010 წლის კონსტიტუციური რეფორმის მიმდინარეობისას გაჩნდა კითხვები მთავრობის ლეგიტიმურობის ხარისხის შესახებ იმ ვითარებაში, როდესაც მას გააჩნია მოვალეობის შემსრულებელი მთავრობის სტატუსი. ეს კითხვები უფრო აქტუალური გახდა მას შემდეგ, რაც 2013 წლის 25 მარტს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კონსტიტუციური კანონი „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის შესახებ". ამ კანონის მიხედვით, გადასინჯვა შეეხო კონსტიტუციის სამი სხვადასხვა მუხლის 6 პუნქტს, თუმცა თითქმის ყოველი მათგანი პირდაპირ ან ირიბად უკავშირდება მოვალეობის შემსრულებელი მთავრობის თემას და აქცენტირებულია იმაზე, რომ ახალი მთავრობის ფორმირებამდე მისი (მთავრობის) მოვალეობა უნდა შეასრულოს „ძველმა" მთავრობამ. ეს კონსტიტუციური კანონი დროებითია, მოქმედებს 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში არჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტამდე და, როგორც ექსპერტები აღნიშნავენ, ემსახურებოდა პოლიტიკური კრიზისის თავიდან აცილების მიზანს. მიუხედავად ამისა, ის, რომ საქართველოს პარლამენტის ამჟამინდელ უმრავლესობას არც კი უცდია ამ ინსტიტუტის (მოვალეობის შემსრულებელი მთავრობის) სრულყოფა, ცხადყოფს იმაზე, რომ იგი, ისევე როგორც კონსტიტუციონალისტთა უმრავლესობა, ვერ ხედავს „რისკებს", პოლიტიკურ თუ სამართლებრივ ლაფსუსებს, შესაძლო ჩიხურ სიტუაციებს და ეგუება მოვალეობის შემსრულებელი მთავრობის ლეგიტიმურობის იმ ხარისხს, რომელიც ამ ინსტიტუტის მარეგულირებელი დღევანდელი ნორმებით არის დადგენილი. მთავრობა უმნიშვნელოვანესი კონსტიტუციური ინსტიტუტია. მხოლოდ მთავრობის ფუნქციებშია იძულება, სახელმწიფოს ფიზიკური რესურსების გამოყენება და გამოყენებაზე კონტროლის განხორციელება, ამიტომ საკითხავია, რამდენად თავისუფლად შეუძლია ამ ფუნქციის განხორციელება და რესურსების გამოყენება მოვალეობის შემსრულებელ მთავრობას, რომელსაც როგორც დაკვირვებისას ვლინდება, შეიძლება ლეგიტიმურობა სულაც არ გააჩნდეს…
subject: Articles
  topic: section
creator: ავთანდილ დემეტრაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2024
date: 2024-09-07
publication date: 2024-09-07
starting page: 14
ending page: 23