საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეები, როგორც სამართლებრივი ელიტის წევრები ავტორიტარულ რეჟიმებში: საქართველოსა და რუსეთის შედარებითი გამოცდილება

ავტორები

  • დავით ზედელაშვილი ავტორი

ანოტაცია

თანამედროვე სამართლებრივ სისტემებში, აპექსის (საკონსტიტუციო) სასამართლოების როლი ტრადიციულად გაგებულია, უზენაესი კანონის დამცველის ფუნქციის მიხედვით. მათ ასევე მოიხსენიებენ როგორც დემოკრატიული ტრანსფორმაციისთვის ინსტრუმენტულ ინსტიტუტებს. ამ სასამართლოებმა, როგორც სპეციალიზებული, ისე დიფუზური ფორმით, დააგროვეს მნიშვნელოვანი, ხშირად კი პოლიტიკური შტოების ტოლფასი ძალაუფლება. ამან განაპირობა ის, რომ მათ, როგორც „იურისტოკრატიის“ მთავარ ინსტიტუტებად წარმოგვიდგენენ.

თუმცა, როდესაც ამ ინსტიტუტებს არალიბერალური და ავტორიტარული რეჟიმების ფარგლებში განვიხილავთ, მათი შინაარსის აღწერა გაცილებით რთული და წინააღმდეგობრივია. ასეთ კონტექსტებში, სწორედ ის სასამართლოები, რომლებიც სამართლის ბოროტად გამოყენების გამოსავლენად და მის თავიდან ასაცილებლადაა შექმნილი, აქტიურად ერთვებიან ამ უკანასკნელ საქმიანობასა და კონსტიტუციურ სანქცირებაში. ეს  ჩართულობა კრიტიკულია არალიბერალური რეჟიმებისთვის, რომლებიც „სამართლებრივი თვალთმაქცობის" სისტემას კონსტიტუციურად აფორმებენ. როდესაც ეს რეჟიმები უფრო გამყარებული ავტორიტარიზმისკენ მიისწრაფვიან, მხოლოდ თვალთმაქცობის პარადიგმა უკვე საკმარისი აღარ არის. რეჟიმის ოფიციალური იდეოლოგიის სამართლებრივი გამართლება და მისი ღონისძიებების აქტიური ლეგიტიმაცია რუტინული ხდება და ამ ევოლუციის ცენტრში სწორედ აპექსის სასამართლოები არიან.

 

ავტორის ბიოგრაფია

  • დავით ზედელაშვილი

    წინამდებარე სტატია მომზადდა 2025 წლის ზაფხულში, როდესაც ავტორი საქართველოს უნივერსიტეტთან არსებული კვლევითი ინსტიტუტის Gnomon Wise მკვლევრად მუშაობდა.

ჩამოტვირთვები

გამოქვეყნებული

2026-06-15

გამოცემა

სექცია

Articles

როგორ უნდა ციტირება

საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეები, როგორც სამართლებრივი ელიტის წევრები ავტორიტარულ რეჟიმებში: საქართველოსა და რუსეთის შედარებითი გამოცდილება. (2026). საკონსტიტუციო სამართლის მიმოხილვა, 18. https://clr.iliauni.edu.ge/index.php/journal/article/view/180